Kumlama adı doğal kum kullanıldığını göstermez. Burada abrasive blasting temizleme veya yüzey değiştirme, shot peening ise kontrollü mekanik işlem anlamındadır. Kritik çizimde İngilizce işlem adı ile istenen sonuç birlikte yazılmalıdır.
Birbirine karıştırılmaması gereken üç ad
Abrasive blasting, seçilen bir ortamın yüzeyi temizlemek veya durumunu değiştirmek için fırlatıldığı geniş işlem grubudur. Mineral aşındırıcı, alüminyum oksit, cam bilya veya metal bilya kullanılabilir. Gündelik kumlama adı, ortamı, ayarı ya da kabul ölçütünü belirlemez. [1]
Shot blasting çoğu kez tufal ve kir temizlemek, doku oluşturmak veya sonraki işleme hazırlamak için bilyalı püskürtmeyi anlatır. Shot peening ise yüzey yakınında plastik deformasyon ve yararlı artık basma gerilmesi hedefleyen kontrollü bilyalı dövmedir. Atölye terimleri örtüşebilir; çizimde İngilizce ad, bölge ve amaçlanan sonuç belirtilmelidir. [2]
Kaynağı çelik bilyayla temizlemek parçayı kendiliğinden nitelikli shot peening uygulanmış hale getirmez. Cam bilya belirtmek de gerekli dövme durumuna ulaşıldığını kanıtlamaz. [1][2]
Yüzeyde gerçekte ne değişir?
Kaplama öncesi hedef, tanımlanmış temizlik ve profile sahip bir yüzeydir. Uygun ortam tufal, pas veya eski kaplamayı kaldırabilir; görünüm ve dokuyu değiştirebilir. Elle pürüzlü hissetmek yağın temizlendiğini veya kaplamanın tutunacağını kanıtlamaz. Profil ölçüm yöntemi ve hedefi seçilen kaplama sistemi veya iş şartnamesinden gelmelidir. [1][3]
Kontrollü shot peening'de tekrarlı darbeler küçük plastik izler ve artık basma gerilmeli bir yüzey tabakası oluşturur. Yorulma çatlakları yüzeyden başlıyorsa bu yardımcı olabilir. Gerçek yarar; malzeme, önceden var olan kusurlar, geometri, yük ve nitelikli prosese bağlıdır. Mevcut çatlağı onarmaz, ömür garantilemez. [2]
Mekanizmalar tamamen ayrık değildir: aşındırıcı püskürtme artık gerilmeyi de etkileyebilir; bilyalı dövme pürüzlülüğü değiştirebilir, yüksek noktaları kaldırabilir ve ince veya hassas toleranslı parçayı çarpıtabilir. Fotoğrafa veya makineye değil, tanımlı amaca ve ölçülen sonuca bakın. [1][2]
| Konu | Temizlik veya profil için püskürtme | Kontrollü shot peening |
|---|---|---|
| Ana amaç | Belirtilen yüzey maddesini kaldırmak veya kaplamaya uygun yüzey ve görünüm oluşturmak | Belirtilen yüzey plastik deformasyonu ve artık basma gerilmesi durumunu oluşturmak |
| Tipik ortam | Malzemeye ve hedefe göre; köşeli aşındırıcı veya cam bilya örnektir | Genellikle durumu kontrol edilen yuvarlak metal, seramik veya cam bilya |
| Muayene | Bölge, temizlik, kalıntı, profil ve görünüm | Bölge, şiddet, kapsama, ortam durumu, maskeleme ve nihai ölçüler |
| Varsaymayın | Pürüzlülük yapışmayı veya yorulma iyileşmesini kanıtlar | Yuvarlak bilya şiddeti veya yorulma ömrünü kanıtlar |
Parça ve işlevine göre seçin
Boyanacak veya toz kaplanacak sac muhafazada malzeme, mevcut tufal veya kaplama, görünüm ve kaplama tedarikçisinin gerekleriyle başlayın. Püskürtme seçilirse temizlik, profil, kirlenme kontrolü ve kaplamaya kadar temiz tutma yöntemini belirleyin. Dişleri, sızdırmazlık yüzeylerini, elektrik kontaklarını, konumlama yüzeylerini ve farklı görünüm isteyen yerleri maskeleyin. Bu yalnızca olası bir ön işlem adımıdır; yağ alma ve nihai kaplama kabulünün yerine geçmez. [1][3]
Yay veya tekrarlı yük taşıyan parçada önce malzeme ve ısıl işlem, yük, yorulma açısından kritik bölgeler ve işlem dışı yüzeyleri belirleyin. Shot peening uygunsa ilgili işlem şartnamesine göre şiddet, kapsama, ortam ve kayıtları belirleyin. Eksik kapsama veya aşırı işlem yorulma davranışını kötüleştirebilir; daha uzun süre kendiliğinden daha iyi değildir. [2]
İnce braket ve hassas geçmelerde her iki işlemden önce çarpılma, kenar, delik, diş ve montaj referanslarını değerlendirin. Kritik ölçüleri belirtilen nihai durumda kontrol edin. [2]
Çizim veya teklif talebinde ne yazılmalı?
Yalnızca “kumla” ya da “her zamanki gibi bilyalı döv” demeyin. Nedenini, bölgesini ve kabul yöntemini yazın. Henüz bilinmeyen parametreleri evrensel bir sayıyla doldurmak yerine belgeli mühendislik değerlendirmesine bırakın.
Kaplama hazırlığı için malzeme ve başlangıç durumu, kaldırılacak madde, planlanan kaplama sistemi, işlem ve maske bölgeleri, temizlik ve profil yöntemleri, izin verilen kalıntılar ile depolama ve kaplama sırasını belirtin. Profil hedefini kaplama şartnamesi belirlemelidir. [1][3]
Kontrollü shot peening için malzeme ve ısıl işlem, yorulma kaygısı, işlem ve maske bölgeleri, geçerli şartname, ortam durumu, Almen şeridi tipi ve doyum kontrolüyle şiddet, kapsama, kayıtlar ve ölçü tekrar kontrolünü belirtin. Almen yay yüksekliği ve kapsama proses kontrolüdür; parçanın artık gerilme dağılımını veya yorulma ömrünü doğrudan ölçmez. Performans kanıtı istenirse ayrı yöntem ve kabul ölçütü belirleyin. [2]
Kaçınılacak dört hata
İşlem adı ancak denetlenebilir bir gereğe dönüştüğünde işe yarar. Çizim veya siparişten önce şu iddiaları gözden geçirin:
- “Yuvarlak çelik bilya, uygun shot peening demektir.” Benzer ortam ve makine temizleyebilir veya dövebilir; dövme kontrollü şiddet, kapsama ve kabul ister. [1][2]
- “Ne kadar pürüzlü, kaplama o kadar iyi tutar.” Profil yanında temizlik, kirleticiler, kaplama kimyası ve uygulama da önemlidir. [1][3]
- “Bilyalı dövme yorulma ömrünü her zaman artırır.” Parça, yük ve proses aralığı belirleyicidir; eksik veya aşırı işlem zarar verebilir. [2]
- “Dövmeden sonra ölçü kontrolü gerekmez.” Darbeler özellikle ince parçalarda görünüm, şekil ve geçmeleri etkileyebilir. [2]